Polskie Towarzystwo Ekspertów Dochodzeń Popożarowych

NFPA 921 – Guide for Fire and Explosion Investigations

NFPA_921_2008W grupie wielu opracowań, których pojawienie się miało szczególne znaczenie w tworzeniu standardów w zakresie metodyki ustalania przyczyn powstawania pożarów, norma NFPA 921 Guide for Fire and Explosion Investiagtions odgrywa szczególne znaczenie. Po raz pierwszy w jednym dokumencie zebrano wyniki badań i osiągnięć dotyczących ustalania przyczyn powstawania pożarów. Nadrzędnym celem, który przyświecał grupie naukowców w USA przy opracowywaniu tej jedynej obecnie na świecie normy z tej dziedziny było wdrożenie podstaw naukowych do dochodzeń popożarowych. Norma NFPA 921, po raz pierwszy opublikowana w roku 1992, jest zbiorem „ … wskazówek i zaleceń do bezpiecznego i systematycznego prowadzenia dochodzeń oraz analiz w zdarzeniach pożarowych i wybuchowych”. Prace nad stworzeniem tego przewodnika dla ekspertów ustalających przyczyny pożarów, który z założenia miał być oparty na metodach sprawdzonych naukowo, zostały zainicjowane w roku 1984 przez National Fire Protection Association. Prace rozpoczęły się od powołania komitetu technicznego Technical Committee on Fire Investigation (TCFI) pod koniec roku 1984, który pracował blisko 8 lat nad przygotowaniem pierwszego wydania normy w roku 1992. Następne wydania ukazywały się kolejno w latach: 1995 – wydanie 2; 1998 – wydanie 3; 2001 – wydanie 4; 2004 – wydanie 5; 2008 – wydanie 6; 2011 – wydanie 7.
Na przestrzeni 19 lat, tj. od roku jej pierwszej publikacji do roku 2011, kiedy to ukazało się siódme wydanie, sukcesywnie uzupełniano normę o nowe rozdziały, zmieniano zapisy, uzgadniano treści merytoryczne z wcześniej wprowadzonymi normami z innych dziedzin.

Pierwsze wydanie (1992) odnosiło się głównie do ustalania miejsca źródła oraz przyczyn pożarów i wybuchów w obiektach budowlanych. Głównym celem normy było w tym okresie wsparcie dochodzeń prowadzonych w sprawach o pożary poprzez poprawę jakości informacji pozyskiwanych podczas oględzin pogorzeliska.

Drugie wydanie (1995) uzupełniono o rozdziały ukazujące zasady metodycznego postępowania z dowodami zabezpieczonymi na miejscu zdarzenia (Physical Evidence) oraz zasady bezpieczeństwa w pracy eksperta (Safety). Ponadto uporządkowano rozdziały dotyczące określania przyczyn pożarów spowodowanych elektrycznością (Electricity and Fire). W tym zakresie ujednolicono i zintegrowano zasady ustalania przyczyn pożarów, które wcześniej były opublikowane w odrębnej normie NFPA 907M: Manual for the Determination of Electrical Fires Causes. Rozdziały z tej normy zostały rozdzielone i włączone w odpowiednie miejsca do normy NFPA 921. Dodano nowe rozdziały takie jak: „Pożary w pojazdach mechanicznych” (Motor Vehicle Fires), „Zarządzanie dużymi dochodzeniami” (Management of Major Investigations), „Podpalenia” (Incendiary Fires), „Urządzenia” (Appliances).

W wydaniu trzecim (1998) dodano rozdziały o systemach zasilania budynków w gaz oraz wpływie tych systemów na prowadzenie dochodzeń popożarowych. Dodano również rozdział poświęcony cieczom palnym. Na nowo przeredagowano i poprawiono w zakresie ogólnego układu oraz terminologii rozdział „Elektryczność i pożary” (Electricity and Fire). Uzupełniono ten rozdział o odsyłacze do stosownej literatury naukowej. Znaczne zmiany wprowadzono także w rozdziale „Ślady pożarowe”(Fire Patterns). W rozdziale „Dowody rzeczowe” (Physical Evidence) wprowadzono zmiany w zakresie zasad zabezpieczania miejsca pożaru oraz dowodów rzeczowych. Wydanie trzecie, to również nowe rozdziały dotyczące wykrywania akcelerantów pożaru (również: przyspieszacze pożaru)  oraz zasad użycia psów pogorzeliskowych i ich przewodników w procesie ustalania przyczyny pożaru.

W wydaniu czwartym (2001) pojawiły się nowe rozdziały poświęcone konstrukcjom obiektów (Building Systems), związkom przyczynowo-skutkowym pożarów z zachowaniem ludzi (Fire Related Human Behavior), analizie błędów (Failure Analysis and Analytical Tools), ofiarom pożarów oraz wybuchów (Fire and Explosion Deaths and Injuries), pożarom traw, upraw i lasów (Wildfire Investigations). Na nowo zredagowano rozdział opisujący dochodzenia popożarowe w pojazdach mechanicznych (Motor Vehicle Fires) oraz uporządkowano wszystkie pozostałe rozdziały w normie. Decyzją komitetu NFPA ds. Normy NFPA 921 wprowadzono jednolity styl dla całego dokumentu (Manaul of Style – MOS) oraz wprowadzono nową numerację rozdziałów.

W piątym wydaniu normy NFPA 921 (2004) zredagowano wszystkie rozdziały pod kątem najnowszych osiągnięć nauki oraz nowych rozwiązań techniki, których zastosowanie usprawnia ustalanie przyczyn powstawania pożarów. Ponadto uwzględniono podstawy prawne postępowań prowadzonych w sprawach o pożary przed sądem. Ważne zmiany w tym wydaniu normy dotyczyły: bezpieczeństwa eksperta podczas prac na pogorzelisku; zasad zabezpieczania próbek do badań; zakresu badań laboratoryjnych; zasad wykorzystania techniki cyfrowej;  rozprzestrzeniania się pożarów w pomieszczeniu oraz pomiędzy pomieszczeniami w obiekcie;  śladów cieczy palnych na pogorzelisku; śladów iskrzenia na nieizolowanych przewodnikach; wyładowań elektryczności statycznej. Wydanie piąte to zaktualizowany materiał wszystkich rozdziałów normy, nowe rysunki oraz uzupełnienie rozdziału „Dokumentowanie dochodzeń” (Documenting the Investigation) o nowe przykłady. Ponadto zaktualizowano formularze w normie NFPA 906: Guide for Fire Incident Field Notes, które następnie załączono jako aneks do ww. rozdziału. Zrewidowano rozdział „Rozważania prawne” (Legal Considerations) tak, aby dokładniej opisywał podstawy prawa związane z dochodzeniami prowadzonymi w sprawach o pożary. Dodano nowy rozdział „Analiza zdarzeń pod kątem przyczyny i odpowiedzialności” (Analyzing the Incident for Cause and Responsibility).

W wydaniu szóstym normy NFPA 921 (2008) oprócz ogólnych zmian redakcyjnych istotne nowości wprowadzono w następujących  rozdziałach:

  1. rozdział 5: „Podstawy nauki o pożarach” (Chapter 5: Basic Fire Science) – uwzględniono w rozdziale nowe osiągnięcia nauki w zakresie palności materiałów oraz wyjaśniono pojęcia techniczne w rozdziale;
  2. rozdział 6: „Ślady pożarowe” (Chapter 6: Fire Patterns) – podkreślono znaczenie identyfikacji śladów rozwoju pożaru w pracy eksperta na pogorzelisku;
  3. rozdział 25: „Pożary pojazdów mechanicznych” (Chapter 25: Motor Vehicle Fires) –  uwzględniono nowe konstrukcje pojazdów z napędem elektrycznym i hybrydowym oraz przedstawiono zagrożenia związane z wysokim napięciem podczas prowadzenia oględzin ww. pojazdów;
  4. rozdział 27: „Zarządzenie złożonymi dochodzeniami” (Chapter 27: Management of Complex Investigations) – poprzednio rozdział ten nazywał się „Zarządzanie dużymi dochodzeniami” (Management of Major Investigations); w rozdziale przedstawiono zasady prowadzenia dochodzeń popożarowych i wybuchowych po zdarzeniach w obiektach wysokich, kompleksach obiektów, w obiektach przemysłowych, szczególnie tych, w których wystąpiły ofiary.
  5. Ponadto dodano całkowicie nowy, 28 rozdział, poświęcony dochodzeniom popożarowym i wybuchowym prowadzonym po pożarach na statkach, w tym również na jachtach i motorówkach (Chapter 28: Marine Fire Investigations).

W wydaniu siódmym normy NFPA 921 (2011) komitet organizacyjny stwierdził, że zakres normy nie będzie już poszerzany, co oznacza, że uznano ten dokument za wystarczający do metodycznego prowadzenia dochodzeń popożarowych w obecnych nam czasach. Wydanie normy opublikowane w lutym tego roku to kolejny etap porządkowania treści merytorycznych na podstawie doświadczeń i wniosków płynących od ekspertów wykorzystujących normę w swojej codziennej pracy. Obecnie norma zawiera 28 rozdziałów, 222 podrozdziały oraz 3 załączniki. Istotne zmiany w odniesieniu do wydania z roku 2008 wprowadzono w 7 rozdziałach:

  1. w rozdziale 4 „Podstawy metodologii” (Chapter 4: Basic Methodology) dodano nowy podrozdział: 4.5 Reporting Procedure;
  2. rozdział 12 „Bezpieczeństwo” (Chapter 12: Safety) po zredagowaniu przedstawia przegląd głównych zagrożeń, możliwych środków ochrony osobistej eksperta i protokoły bezpieczeństwa, które mają chronić eksperta przed zagrożeniami podczas pracy na pogorzelisku;
  3. w całości przeredagowano rozdział 18 „Ustalanie przyczyny pożaru” (Chapter 18: Fire Cause Determination) pod kątem zastosowania naukowej metodologii w czasie konstruowania hipotez dotyczących przyczyny pożaru;
  4. zrewidowano w całości rozdział 21 „Wybuchy” (Chapter 21: Explosions) uwzględniając najnowsze materiały wybuchowe oraz od nowa zilustrowano rozdział zdjęciami i schematami;
  5. w całości zredagowano rozdział 23 „Ofiary pożarów i wybuchów” (Chapter 23: Fire and Explosion Deaths and Injuries) pod kątem wyjaśnienia, w jakim zakresie podstawowe badania krwi oraz tkanek ofiar śmiertelnych pożarów mogą wspomóc eksperta w ustaleniu okoliczności powstania pożaru oraz jego przyczyny;
  6. rozdział 25 „Pożary pojazdów mechanicznych” (Chapter 25: Motor Vehicle Fires) zawiera nowe treści oraz uzupełnienia w zakresie dotyczącym  pojazdów rekreacyjnych, sprzętu rolniczego, pojazdów hybrydowych oraz pojazdów zasilanych wodorem;
  7. rozdział 26 „Ustalanie przyczyn pożarów lasów, traw i upraw” (Chapter 26: Wildfire Investigations) został zilustrowany nową grafiką.

Norma NFPA 921, do dnia dzisiejszego jest jedynym na świecie usystematyzowanym zbiorem zasad postępowania podczas prowadzenia dochodzeń popożarowych w różnych obiektach, opartych na metodach zweryfikowanych wiedzą naukową. Jest nieocenionym kompendium wiedzy oraz wyznacznikiem dobrych praktyk, które opracowano na podstawie wieloletnich badań naukowych oraz doświadczeń ekspertów. Zastosowanie się do wskazań zawartych w normie daje szansę na sprawne zorganizowanie dochodzenia i ustalenie przyczyny pożaru. Obligatoryjny wymóg jej stosowania w USA wymusza od ekspertów metodyczne podejście do każdej sprawy oraz daje możliwości sprawdzenia pracy eksperta, zweryfikowania jego warsztatu i przyjętych metod pracy.

Norma została przetłumaczona na język hiszpański, hebrajski, koreański, japoński oraz mandaryński. W roku 2011 ukaże się kolejne tłumaczenie, tym razem w języku francuskim. Inicjatywa poprawy standardu dochodzeń popożarowych we Francji oraz przetłumaczenia powstała po pożarze w hotelu Paris-Opera Hotel (2005) w centrum Paryża, w którym zginęło 22 emigrantów, w tym 11 dzieci, a 50 kolejnych osób doznało w różnym zakresie obrażeń.

Opracował: P. Guzewski

 

Spis treści (wydanie 2011):

Chapter 1 Administration
1.1 Scope
1.2 Purpose
1.3 Application
1.4 Units of Measure

Chapter 2 Referenced Publications
2.1 General
2.2 NFPA Publications
2.3 Other Publications
2.4 References for Extracts in Advisory Sections

Chapter 3 Definitions
3.1 General
3.2 NFPA Official Definitions
3.3 General Definitions

Chapter 4 Basic Methodology
4.1 Nature of Fire Investigations
4.2 Systematic Approach
4.3 Relating Fire Investigation to the Scientific Method
4.4 Basic Method of a Fire Investigation
4.5 Level of Certainty
4.6 Review Procedure
4.7 Reporting Procedure

Chapter 5 Basic Fire Science
5.1 Introduction
5.2 Fire Chemistry
5.3 Products of Combustion
5.4 Fluid Flows
5.5 Heat Transfer
5.6 Fuel Load, Fuel Packages, and Properties of Flames
5.7 Ignition
5.8 Flame Spread
5.9 Fire Spread in a Compartment
5.10 Compartment Fire Development
5.11 Fire Spread Between Compartments
5.12 Paths of Smoke Spread in Buildings

Chapter 6 Fire Patterns
6.1 Introduction
6.2 Fire Effects
6.3 Fire Patterns
6.4 Fire Pattern Analysis

Chapter 7 Building Systems
7.1 Introduction
7.2 Features of Design, Construction, and Structural Elements in Evaluating Fire Development
7.3 Types of Construction
7.4 Construction Assemblies

Chapter 8 Electricity and Fire
8.1 Introduction
8.2 Basic Electricity
8.3 Building Electrical Systems
8.4 Service Equipment
8.5 Grounding
8.6 Overcurrent Protection
8.7 Branch Circuits
8.8 Outlets and Devices
8.9 Ignition by Electrical Energy
8.10 Interpreting Damage to Electrical Systems
8.11 Identification of Arc Melting of Electrical Conductors
8.12 Static Electricity

Chapter 9 Building Fuel Gas Systems
9.1 Introduction.
9.2 Fuel Gases.
9.3 Natural Gas Systems
9.4 LP-Gas Systems
9.5 Common Fuel Gas System Components
9.6 Common Piping in Buildings
9.7 Common Appliance and Equipment Requirements
9.8 Common Fuel Gas Utilization Equipment
9.9 Investigating Fuel Gas Systems Incidents

Chapter 10 Fire-Related Human Behavior
10.1 Introduction
10.2 History of Research
10.3 General Considerations of Human Responses to Fires
10.4 Factors Related to Fire Initiation
10.5 Children and Fire
10.6 Incendiary Fires
10.7 Human Factors Related to Fire Spread
10.8 Recognition and Response to Fires

Chapter 11 Legal Considerations
11.1 Introduction
11.2 Constitutional Considerations
11.3 Legal Considerations During the Investigation
11.4 Pretrial Legal Considerations
11.5 Trials

Chapter 12 Safety
12.1 General
12.2 General Fire Scene Safety
12.3 Fire Scene Hazards
12.4 Safety Plans.
12.5 Chemical and Contaminant Exposure
12.6 Personal Protective Equipment (PPE)
12.7 Emergency Action Plans
12.8 Post-Scene Safety Activities
12.9 Safety in Off-Scene Investigation Activities
12.10 Special Hazards
12.11 Factors Influencing Scene Safety

Chapter 13 Sources of Information
13.1 General
13.2 Legal Considerations
13.3 Forms of Information
13.4 Interviews
13.5 Governmental Sources of Information
13.6 Private Sources of Information
13.7 Conclusion

Chapter 14 Planning the Investigation
14.1 Introduction
14.2 Basic Incident Information
14.3 Organizing the Investigation Functions
14.4 Pre-Investigation Team Meeting
14.5 Specialized Personnel and Technical Consultants
14.6 Case Management

Chapter 15 Documentation of the Investigation
15.1 Introduction
15.2 Photography
15.3 Note Taking
15.4 Diagrams and Drawings
15.5 Reports

Chapter 16 Physical Evidence
16.1 General
16.2 Physical Evidence
16.3 Preservation of the Fire Scene and Physical Evidence
16.4 Contamination of Physical Evidence
16.5 Methods of Collection
16.6 Evidence Containers
16.7 Identification of Physical Evidence
16.8 Transportation and Storage of Physical Evidence
16.9 Chain of Custody of Physical Evidence
16.10 Examination and Testing of Physical Evidence
16.11 Evidence Disposition

Chapter 17 Origin Determination
17.1 Introduction.
17.2 Overall Methodology
17.3 Data Collection for Origin Determination
17.4 Analyze the Data
17.5 Developing an Origin Hypothesis
17.6 Testing of Origin Hypotheses
17.7 Selecting the Final Hypothesis
17.8 Origin Insufficiently Defined

Chapter 18 Fire Cause Determination
18.1 Introduction
18.2 Overall Methodology
18.3 Data Collection for Fire Cause Determination
18.4 Analyze the Data
18.5 Developing a Cause Hypothesis
18.6 Testing the Cause Hypothesis
18.7 Selecting the Final Hypothesis

Chapter 19 Analyzing the Incident for Cause and Responsibility
19.1 General
19.2 The Cause of the Fire or Explosion
19.3 The Cause of Damage to Property Resulting from the Incident
19.4 The Cause of Bodily Injury or Loss of Life
19.5 Determining Responsibility

Chapter 20 Failure Analysis and Analytical Tools
20.1 Introduction
20.2 Time Lines
20.3 Systems Analysis
20.4 Mathematical Modeling
20.5 Fire Testing
20.6 Data Required for Modeling and Testing

Chapter 21 Explosions
21.1 General
21.2 Types of Explosions
21.3 Characterization of Explosion Damage
21.4 Effects of Explosions
21.5 Factors Controlling Explosion Effects
21.6 Seated Explosions
21.7 Nonseated Explosions
21.8 Gas/Vapor Combustion Explosions
21.9 Dust Explosions
21.10 Backdraft (Smoke Explosions)
21.11 Outdoor Vapor Cloud Explosions
21.12 Explosives
21.13 Investigation of Explosive Incidents
21.14 Investigating the Explosion Scene
21.15 Analyze Origin (Epicenter)
21.16 Analyze Fuel Source
21.17 Analyze Ignition Source
21.18 Analyze to Establish Cause

Chapter 22 Incendiary Fires
22.1 Introduction
22.2 Incendiary Fire Indicators
22.3 Potential Indicators Not Directly Related to Combustion
22.4 Other Evidentiary Factors

Chapter 23 Fire and Explosion Deaths and Injuries
23.1 General
23.2 Mechanisms of Death and Injury
23.3 Consumption of the Body by Fire
23.4 Postmortem Changes
23.5 Investigating Fire Scenes with Fatalities
23.6 Investigating Fire Scenes with Injuries
23.7 Explosion Deaths and Injuries
23.8 Post Scene Investigation of Injuries
23.9 Fire Death Pathological and Toxicological Examination
23.10 Analysis of Data

Chapter 24 Appliances
24.1 Scope
24.2 Appliance Scene Recording
24.3 Origin Analysis Involving Appliances
24.4 Cause Analysis Involving Appliances
24.5 Appliance Components
24.6 Common Residential Appliances

Chapter 25 Motor Vehicle Fires
25.1 Introduction
25.2 Vehicle Investigation Safety
25.3 Fuels in Vehicle Fires
25.4 Ignition Sources
25.5 System Identification and Function
25.6 Body Systems
25.7 Recording Motor Vehicle Fire Scenes
25.8 Motor Vehicle Examinations
25.9 Total Burns
25.10 Special Considerations for Incendiary Vehicle Fires
25.11 Vehicles in Structures
25.12 Recreational Vehicles
25.13 Heavy Equipment
25.14 Agricultural Equipment and Implements Introduction
25.15 Hybrid Vehicles
25.16 Towing Considerations
25.17 Hydrogen-Fueled Vehicles

Chapter 26 Wildfire Investigations
26.1 Introduction
26.2 Wildfire Fuels
26.3 Weather
26.4 Topography
26.5 Fire Shape
26.6 Indicators
26.7 Origin Investigation
26.8 Fire Cause Determination
26.9 Evidence
26.10 Special Safety Considerations
26.11 Sources of Information

Chapter 27 Management of Complex Investigations
27.1 Scope
27.2 Basic Information and Documents
27.3 Communications Among Interested Parties
27.4 Understandings and Agreements
27.5 Management of the Investigation
27.6 Evidence
27.7 Logistics
27.8 Site and Scene Safety

Chapter 28 Marine Fire Investigations
28.1 Introduction
28.2 Powerboat and Sailboat Terminology
28.3 Boat Investigation Safety
28.4 System Identification and Function
28.5 Exterior
28.6 Interior
28.7 Propulsion Systems
28.8 Ignition Sources
28.9 Documenting Boat Fire Scenes
28.10 Boat Examination
28.11 Boats in Structures
28.12 Legal Considerations
Annex A Explanatory Material
Annex B Bibliography
Annex C Informational References
Index

Praca zbiorowa, NFPA 921-2011: Guide for Fire and Explosion Investigations, NFPA, Quincy, MA, 2011,
ISBN: 9781616657147, cena: 79 USD

Do standardu NFPA 921 polecamy również niżej wymienioną pozycję:
Praca zbiorowa, User’s Manual for NFPA 921, 2nd Edition, Jones & Bartlett Publishers,
ISBN 13: 9780877657071, cena 104,95 USD